In Geertruidenberg is een ware voortuintjesruzie uitgebroken. Zo'n vijftig bewoners hebben van de ene op de andere dag een brief op de mat gekregen waarin staat dat hun voortuin bezit is van de gemeente. Ze mogen het stuk grond alleen houden als ze het kopen of huren. Dat schiet bij de bewoners in het verkeerde keelgat.
De tuintjes liggen er al decennialang en veel inwoners weten niet beter dan dat het hun eigen tuin is. Deborah is een van hen. Ze heeft zes jaar geleden een woning gekocht met haar vriend Tom. "Wij gingen er gewoon vanuit dat de voortuin bij de woning hoorde", vertelt ze aan Editie NL.
Overvallen
Dat geldt ook voor haar buren. "De huizen in deze straat dateren uit de jaren vijftig en voor zover we het terug hebben kunnen vinden, waren hier altijd al voortuinen. Alle bewoners onderhouden hun tuin ook nog eens heel goed."
Deborah is erg overvallen door het bericht van de gemeente en de toon ervan. "In het onderwerp van de brief staat 'oneigenlijk grondgebruik'. Daar schrik je van. Ook staat er dat ze binnen drie weken een reactie willen." Als je besluit de grond niet te kopen of huren, heb je pech: dan ben je je tuin kwijt.
Gelijke behandeling
Het blijft niet bij de vijftig mensen die tot nu toe een brief hebben gekregen; nog eens honderden bewoners kunnen dezelfde boodschap verwachten. "We willen al onze inwoners gelijk behandelen", zegt waarnemend wethouder Adriaan de Jongh tegen Editie NL. "Veel inwoners melden zich jaarlijks bij ons met de vraag of ze een stukje grond kunnen huren of kopen. Zij betalen daar dan ook voor. Het is niet eerlijk als andere inwoners niet hoeven te betalen voor het gebruik van gemeentegrond."
Deborah heeft inmiddels de koopakte erbij gepakt om te kijken hoe het zit. Daaruit blijkt inderdaad dat de grond van de gemeente is. "Maar voor heel veel inwoners is dit helemaal niet duidelijk. Ik heb een buurman die hier al 24 jaar woont en al die tijd een voortuin heeft gehad. Waarom komt de gemeente hier nu pas mee?"
Tikkende tijdbom
Gedonder tussen gemeenten en burgers over grond komt vaker voor, weet Björn Hoops, hoogleraar privaatrecht en duurzaamheid aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Het is een tikkende tijdbom. Gemeenten komen er pas achter als ze een inventarisatie doen of als ze bijvoorbeeld een stoep willen verbreden of een laadpaal willen plaatsen. Dan zien ze ineens: o, dat hek staat op een plek die voorheen een stoep was."
Chaos bij gemeente
Vaak doen gemeenten er weinig mee. "Daardoor blijft veel 'illegaal grondgebruik' in het donker en is het een tikkende tijdbom. Eigenlijk moeten gemeenten iedere twintig jaar kijken: is deze grond nog wel van ons? Maar dat doen ze niet vanwege geld en te weinig mankracht. Daardoor krijg je wel deze rotzooi."
Hoe onterecht het soms ook voelt: de gemeente staat volgens Hoops sterk als een dergelijke zaak bij de rechter belandt. "Zelfs als je als bewoner aan alle voorwaarden voldoet, maar daar minder dan veertig jaar woont, zou de gemeente dit kunnen doen."
3000 euro
En Deborah en Tom? Die zijn er nog niet over uit wat ze gaan doen. "Als we de grond willen kopen zijn we al gauw een kleine drieduizend euro kwijt. Ik weet nog niet of dat gaat lukken."